Yedekleme Stratejisi: İşletmeler İçin 3-2-1 Kuralı, RPO ve RTO

Bir sunucunun diski arızalanabilir, bir çalışan yanlış klasörü silebilir, bir fidye yazılımı tüm dosyaları şifreleyebilir. Bu olaylar "olursa" değil, "olduğunda" diye konuşulması gereken risklerdir. Fark yaratan, olay anında elinizde geri dönebileceğiniz sağlam bir yedeğin olup olmadığıdır. Bu yazıda işletmeler için en yaygın kabul gören yedekleme yaklaşımı olan 3-2-1 kuralını ve yedekleme planı yaparken bilmeniz gereken kavramları anlattık.

3-2-1 kuralı nedir?

• 3 kopya: Verinin biri canlı, ikisi yedek olmak üzere en az üç kopyası bulunmalı.
• 2 farklı ortam: Yedekler en az iki farklı depolama türünde tutulmalı (ör. sunucu üzerindeki ayrı disk ve harici yedekleme sunucusu).
• 1 kopya uzakta: Kopyalardan biri fiziksel olarak başka bir konumda, tercihen başka bir veri merkezinde durmalı.

Günümüzde fidye yazılımlarına karşı bu kurala bir madde daha eklenmesi öneriliyor: kopyalardan biri değiştirilemez (immutable) ya da çevrim dışı olmalı. Böylece saldırgan sunucuya erişse bile o yedeği silemez veya şifreleyemez.

RPO ve RTO: Ne kadar veri, ne kadar süre?

Yedekleme planını iki soru belirler:

• RPO (Recovery Point Objective): En fazla ne kadarlık veri kaybını kabul edebilirsiniz? Günlük yedek alıyorsanız en kötü durumda bir günlük veriyi kaybedersiniz. Sipariş alan bir e-ticaret sitesi için bu kabul edilemez olabilir; saatlik yedek ya da veritabanı replikasyonu gerekir.
• RTO (Recovery Time Objective): Hizmetin ne kadar sürede yeniden çalışması gerekiyor? Yedeğin var olması yetmez; geri yüklemenin ne kadar sürdüğü de önemlidir. Terabaytlarca veriyi yavaş bir bağlantıdan geri almak saatler sürebilir.

Neleri yedeklemelisiniz?

• Web sitesi dosyaları ve yüklenen içerikler
• Veritabanları (MySQL, MariaDB, PostgreSQL); dosya kopyası yerine tutarlı veritabanı dökümü alınmalı
• E-posta kutuları
• DNS bölge kayıtları ve sunucu yapılandırmaları
• SSL sertifikaları, lisans anahtarları ve uygulama ayar dosyaları

Yedekleme türleri

Tam yedek tüm veriyi kopyalar; geri yüklemesi en kolaydır ama en çok yeri kaplar. Artımlı yedek yalnızca son yedekten bu yana değişenleri alır; hızlıdır ve az yer kaplar. Anlık görüntü (snapshot) özellikle bulut sunucularda tüm diskin belirli bir andaki halini saniyeler içinde kaydeder; güncelleme öncesi "geri dönüş noktası" olarak idealdir, ancak aynı altyapıda durduğu için tek başına yedek sayılmamalıdır.

Test edilmeyen yedek, yedek değildir

En sık karşılaştığımız sorun, yedeğin alındığı sanılıp aslında aylardır başarısız olmasıdır. Yedekleme planınıza şunları ekleyin:

• Yedekleme işlerinin sonucunu e-posta veya izleme aracıyla bildiren uyarılar
• Üç ayda bir, rastgele bir yedeği test ortamına geri yükleme denemesi
• Yedeklerin ne kadar süre saklanacağını belirleyen bir saklama politikası (ör. 7 günlük, 4 haftalık, 12 aylık)
• Geri yüklemeyi kimin, hangi adımlarla yapacağını anlatan kısa bir prosedür

Yedekleme ve mevzuat

Kişisel veri içeren yedekler de KVKK kapsamındadır. Yedeklerin şifreli tutulması, erişimin yetkili kişilerle sınırlandırılması ve saklama süresi dolan yedeklerin güvenli biçimde imha edilmesi gerekir. Yedeklerin yurt dışındaki bir hizmette tutulması ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Sonuç

İyi bir yedekleme planı pahalı olmak zorunda değildir; önemli olan düzenli, uzakta, değiştirilemez ve test edilmiş olmasıdır. Pixron'un hosting, bulut sunucu ve co-location hizmetlerinde size uygun yedekleme senaryosunu birlikte kurgulayabiliriz; bizimle iletişime geçin.